Kỹ thuật trồng lan Dendro (Lan Dendrobium) cắt cành

Hiện nay, có rất nhiều hộ gia đình kinh doanh thành công khi trồng lan dendrobium dưới mô hình trồng lan cắt cành. Chính vì vậy mà nhiều vườn trồng lan đã ra đời.

Lan cắt cành là những giống lan trồng để cắt lấy hoa thương phẩm. Lan cắt cành có thể được trồng trong chậu - Dendrobium, trồng thành băng - Dendrobium, Oncidium, trồng thành luống như Vanda, Mokara…

1. Đặc tính thực vật của lan cắt cành Dendrobium:

1.1 Rễ lan: Lan là họ sống phụ (bì sinh) bám, treo lơ lửng trên các cây thân gỗ khác. Các dạng thân gỗ nạc dài, ngắn, mập hay mảnh mai đưa cơ thể bò đi xa hay chụm lại thành các bụi dày. -Rễ làm nhiệm vụ hấp thu chất dinh dưỡng, chúng được bao bởi lớp mô hút dày, ẩm bao gồm những lớp tế bào chết chứa đầy không khí, do đó nó ánh lên màu xám bạc. Với lớp mô xốp, rễ có khả năng hấp thu nước mưa chảy dọc dài trên vỏ cây, lấy nước lơ lửng trên không khí.

1.2 Thân cây lan: Lan có 2 loại thân: Đa thân và đơn thân. Ở các loài lan sống phụ có nhiều đoạn phình lớn thành củ giả (giả hành). Đó là bộ phận dự trữ nước và các chất dinh dưỡng để nuôi cây trong điều kiện khô hạn khi sống bám trên cao. Củ giả rất đa dạng: Hình cầu hoặc hình thuôn dài xếp sát nhau hay rải rác đều đặn hoặc hình trụ xếp chồng chất lên nhau thành một thân giả. -Cấu tạo củ giả: Gồm nhiều mô mềm chứa đầy dịch nhầy, phía ngoài là lớp biểu bì với vách tế bào dày, nhẵn bóng bảo vệ, tránh sự mất nước do mặt trời hun nóng. Đa số củ giả đều có màu xanh bóng, nên cùng với lá làm nhiệm vụ quang hợp.

1.3 Lá lan: Hầu hết các loài phong lan là cây tự dưỡng, nó phát triển đầy đủ hệ thống lá. -Hình dạng của lá thay đổi rất nhiều, từ loại lá mọng nước đến loại lá phiến mỏng. Phiến lá trải rộng hay gấp lại theo các gân vòng cung hay chỉ gấp lại theo gân hình chữ V. Màu sắc lá thường xanh bóng, nhưng có trường hợp 2 mặt lá khác nhau. Thường mặt dưới có màu xanh đậm hay tía, mặt trên lại khảm nhiều màu sặc sỡ.

1.4 Hoa lan: Hoa đối xứng qua một mặt phẳng. Bên ngoài có 6 cánh hoa, trong đó 3 cánh ngoài cùng là 3 cánh đài, thường có màu sắc và kích thước giống nhau. Một cánh đài nằm ở phía trên hay phía sau của hoa gọi là cánh đài lý, hai cánh đài nằm ở 2 bên gọi là cánh đài cạnh. Nằm kề bên trong và xen kẽ với 3 cánh đài là 3 cánh hoa, chúng giống nhau về hình dạng, kích thước, màu sắc. Cánh còn lại nằm ở phía trên hay phía dưới, có hình dạng và màu sắc khác hẳn với các cánh còn lại gọi là cánh môi. Cánh môi quyết định giá trị thẩm mỹ của hoa lan.

1.5. Quả lan: Quả lan thuộc quả nang, nở ra theo 3 – 6 đường nứt dọc.

1.6 Hạt lan: Hạt lan rất nhiều, hạt liti. Hạt chỉ cấu tạo bởi một lớp chưa phân hoá, trên một mạng lưới nhỏ, xốp, chứa đầy không khí. Hạt trưởng thành sau 2 – 18 tháng.

Điều kiện môi trường:

Nhiệt độ thích hợp để lan Dendrobium sinh trưởng và phát triển vào ban ngày khoảng 27 đến 32 độ C, nhiệt độ ban đêm từ 16 đến 18 độ C. Nhiệt độ thấp sẽ làm cây lan rụng lá.

Ánh sáng: Lan Dendrobium là một loài ưa sáng chính vì vậy khi làm dàn bạn cũng nên chọn thiết kế vườn có ánh sáng khoảng 70% là vừa vì nếu tiếp xúc với ánh sáng trực tiếp quá nhiều cây sẽ bị cháy lá và rụt lại. Ngược lại nếu không cung cấp đủ ánh sáng cây sẽ èo ọt, ốm yếu, thân nhỏ, không ra hoa hoặc ra hoa mà hoa rất nhỏ.

Độ ẩm cho vườn cùng vào khoảng 50 – 80%

Lưu ý: khi xây dựng vườn lan chuyên trồng lan Dendrobium bạn cũng phải làm dàn thông thoáng để tạo mọi điều kiện cho lan phát triển và thoát nước tốt để vườn lan của bạn không bị các bệnh như ngập úng. Sử dụng các dạng tưới phun sương để giữ ẩm cho lan là được rồi. không nên tưới quá nhiều.

2. Kỹ thuật trồng lan cắt cành:

2.1 Cách chọn giống lan cắt cành: Lan cắt cành phổ biến hiện nay như Dendrobium, Mokara, Vadan, Oncibium. Trong đó, loại Lan cắt cành chủ lực là Dendrobium, Mokara. Có nhiều cách để nhân giống hoa Lan như gieo hạt (ít được phổ biến vì quá khó khăn, hiệu quả không cao), cấy mô (khá phổ biến hiện nay) và tách chiết cây con từ cây mẹ. (áp dụng cho các nhà vườn trồng Lan với quy mô nhỏ).

2.2 Chọn địa điểm trồng lan cắt cành: Địa điểm lập giàn lan (tức lập vườn lan) có thể là trước sân nhà, đất trống bên hông nhà. Nơi lập vườn lan có thể là đất vườn, đất ruộng, đất bưng đều được, miễn là nơi đó mát mẻ, thông thoáng và gần nguồn nước tưới.

2.3 Chọn hướng trồng: Chọn hướng của giàn lan để lan tránh được ánh sáng trực xạ làm cho héo cây, cháy lá. Vì vậy, làm giàn lan phải chọn đúng hướng. Thông thường, lớp lưới che cho giàn lan được lợp thẳng góc với đi của mặt trời, để bên trong giàn lan lúc nào cũng nhận được ánh sáng phù hợp với sinh trưởng và phát triển của cây lan.

2.4 Khung sườn giàn lan: Cột chống đỡ cho giàn Lan thường bằng trụ xi măng hoặc trụ sắt hoặc cây (tùy theo điều kiện kinh tế hộ).Chiều cao của cột: 3 – 3,5 m, chiều rộng tuỳ theo kích thước vườn, nóc có thể làm theo kiểu nhà một mái hoặc hai mái, tốt nhất là nóc bằng.

2.5 Mái che cho lan: Hiện nay, mái che giàn lan bằng lưới. Lưới có 2 loại; lưới đen và lưới xanh. Mái giàn lợp bằng tre, bằng gỗ rất mau mục nhưng với lưới thì vừa nhẹ, vừa dùng được lâu. Lưu ý khi lợp lưới nên căng cho thẳng và chằng dây kẽm trên dưới cho chắc để khỏi bị võng xuống.

2.6 Giàn treo phong lan: Giàn làm cao trên 3 m là để che chắn bớt ánh sáng cho lan và tạo sự thông thoáng cần thiết cho vườn. Bên dưới giàn, từ mặt đất đo lên khoảng 1,6m (dễ chăm sóc, thu hoạch), tạo một cái giàn để treo phong lan. Để treo các chậu phong lan có thể dùng cây tầm vông thật thẳng làm sào hoặc tốt nhất là dùng các loại ống nước tròn bằng nhựa hoặc sắt. Những cây sào này được gác song song cạnh nhau, khoảng cách giữa hai cây độ 30 – 35 cm là vừa. Nếu giàn lan không đủ độ ẩm, dưới giàn treo lan có thể đào mương rãnh để dẫn nước vào hoặc xây hồ xi măng, trồng cây thấp nhỏ như dương xỉ…

2.7 Chọn loại giá thể trồng lan cắt cành: Trồng phong lan phải sử dụng đến giá thể. Giá thể trồng lan có thể là than gỗ, xơ dừa (lưu ý: Trong xơ dừa có chất tanin là chất chát; vì vậy, trước khi dùng nên ngâm nước nhiều ngày; sau đó, vớt ra phơi khô, phun thuốc trừ bệnh để phòng ngừa), gạch (gạch là chất hút nước tốt, giữ ẩm cao nhưng nhược điểm là dễ mọc rêu, nặng…); vỏ cây thông (vỏ cây thông tuy khó kiếm nhưng nếu có được loại giá thể thì rất tốt cho việc trồng lan, do trong vỏ thông có chất resin là chất sát khuẩn nên trồng lan rất tốt); dớn (dớn là chất liệu trồng lan rất tốt, dớn được lấy ra từ thân, rễ của cây dương xỉ, ưu điểm là giữ ẩm tốt, nhược điểm là trồng lâu ngày phải thay chất trồng mới vì dớn mục nát, thiếu thoát khí).

2.8 Kỹ thuật trồng lan Dendrobium:

- Cây giống: chọn cây giống khỏe mạnh, nguồn gốc rõ ràng mua về đặt ở vị trí thoáng mát, sau đó phun thuốc phòng trừ nấm bệnh cho cây con trước khi đem trồng.

- Lựa chọn giá thể: lan dendrobium là loài dễ trồng bạn có thể trồng với sơ dừa, vỏ thông, than gỗ (đập nhỏ), dớn cọng, các loại đất nung và trồng trong chậu nhựa.

- Cách trồng lan Dendrobium: Không chỉ Dendro mà đa số trồng lan cắt cành mọi vườn lan đều trồng trong chậu và đưa vào các vỉ trồng lan để cố định cây dễ hơn và tiện bề chăm sóc. Chậu trồng lan cũng được thay thường xuyên phù hợp với tốc độ sinh trưởng và phát triển của cây lan.

- Bón phân và tưới nước: 

+ Tưới nước: 

Tùy thuộc vào vị trí địa lý và khí hậu mà chủ vườn lan lựa cách tưới cho phù hợp, không tưới nhiều quá cũng không tưới ít quá dẫn đến cây ngập úng thối rễ, còn cây khô cằn thiếu nước không phát triển được. Vì vậy vào mùa khô bạn nên tưới 3 lần một tuần, còn vào mùa mưa thì tưới ít hơn 2 lần tuần. Sử dụng các hệ thống phun sương mà cân đối tưới cho thích hợp. Nên nhớ là đừng nhiều quá cũng đừng ít quá.

+ Bón phân: 

Giai đoạn sinh trưởng và phát triển: đây là giai đoạn cần nhiều dưỡng chất và giúp cây có được một nền tảng sức khỏe tốt vì vậy phải bón các phân như: Phân cá Alaska hòa theo tỉ lệ 4 – 5ml/ l nước. Phân NPK 20 – 20 – 20 tỉ lệ 1 – 1,5g/l; phân NPK 30 – 15 – 10 tỉ lệ 1 – 1,5 g/l nước phun định kỳ 5 ngày/ lần. Dùng thêm các loại dưỡng chất như vitamin B1 với tỉ lệ 2,5 – 3ml/l nước. Kết hợp phân NPK 30 – 15 – 10 với vitamin B1 phun 2 lần/ tuần.

Giai đoạn cây ra hoa: đây là giai đoạn lan dendrobium không chỉ ra hoa mà còn để cây con, chất lượng hoa như màu sắc và độ bền của hoa nên bón phân cũng theo tỷ lệ trên nhưng riêng phân NPK thì tăng tỉ lệ kali lên để hoa có màu sắc và độ bền cao hơn cụ thể bón phân NPK theo tỉ lệ 6 – 30 – 30 1g/l.

Lưu ý: Cây lan trong thời gian này rất cần phân bón nhưng lại không cần dinh dưỡng cao chính vì vậy bạn chỉ cần bón phân thường xuyên bằng cách hòa với nước theo tỉ lệ và tưới dưới dạng phun sương qua lá là đạt rồi.

- Vệ sinh vườn lan để phòng trừ sâu bệnh hại:

+ Vệ sinh vườn lan: Vệ sinh thường xuyên và chu đáo để vườn lan sinh trưởng và phát triển đều đặn là vô cùng quan trọng. Vì vậy, cần quan tâm đến hệ thống thoát nước, giữ ẩm của vườn lan.

Và quan tâm cách xử lý các bệnh thường gặp khi trồng lan.

+ Bệnh hại:

Bệnh đen thân cây lan: Do nấm Fusarium sp. gây nên. Phòng trị: Nên tách những cây bị bệnh để riêng và dùng thuốc phòng trừ hay nhúng cả cây vào thuốc trị nấm. Nếu cây lớn hơn thì cắt bỏ phần thối rồi phun thuốc diệt nấm như Carboxin 1/2000; Zineb 3/2000; Benlat 1/2000.

Bệnh đốm lá: Do nấm Cercospora sp. gây nên. Bệnh thường phát sinh mạnh trên cây lan Dendrobium sp., gây hại trong mùa mưa ở những vườn lan có độ ẩm cao. Phun thuốc trừ nấm (như trên).

Bệnh thán thư: do nấm Colletotrichum sp. gây ra. Bệnh phát triển mạnh vào mùa mưa nên phải phòng trừ trước. Thường cắt bỏ lá vàng rồi phun thuốc diệt nấm 5 – 7 ngày/1 lần.

Bệnh thối mềm vi khuẩn: Do vi khuẩn Pseudomonas gladioli gây ra. Vết bệnh có hình dạng bất định, ủng nước, màu trắng đục, thường lan rộng theo chiều rộng của lá. Gặp thời tiết ẩm ướt mô bệnh bị thối úng, thời tiết khô hanh mô bệnh khô tóp có màu trắng xám.

+ Sâu hại:

Rệp vảy: Rệp thường bám trên các thân giả hành còn non. Phòng trị bằng cách: Dùng bàn chải chà xát rồi nhúng cây lan vào dung dịch thuốc Malathion 50 pha loãng.

Bọ trĩ: Gây hại chủ yếu trong mùa nắng. Dùng Malathion 5 mg/bình 4 lít nước, phun 1 tuần/lần, phun liên tiếp liên tục trong 3 tuần.

- Thu hoạch và bán sản phẩm:

Về thu hoạch: Đối với trồng lan Dendrobium cắt cành, nên cắt khi một cành hoa ra được 3-4 bông và các nụ còn lại đang chuẩn bị nở thì bạn cắt là vừa. Sau khi cắt xong thì ngâm vào nước đã chuẩn bị trước để đảm bảo hoa luôn tươi, rồi đóng thùng mang giao là vừa.

Về đầu ra sản phẩm: Đa số người trồng lan cắt cành trên cả nước thì đầu ra cho trồng lan cắt cành là tại các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Hồ Chí Minh và Cần Thơ. Sức tiêu thụ hoa tươi ở các thành phố này là rất lớn.

BDTIN WEB BLOG

(tổng hợp từ nhiều nguồn).